Priredio: Nenad TADIĆ

BIJELJINA, 19. OKTOBRA (SRNA) - Evropska unija ima veći uticaj na svjetskoj pozornici kada govori jedinstvenim glasom o pitanju međunarodnih poslova, a trgovinski pregovori su dobar primjer - napominje Paskal Fonten.

Na polju odbrane svaka zemlja ostaje suverena, bilo da je član NATO-a ili neutralna. Međutim, zemlje članice EU razvijaju vojnu saradnju za potrebe mirotvornih misija. Zbog istorijske i geografske blizine južni Mediteran i Afrika su područja na koja EU veoma obraća pažnju (politike pomoći za razvoj, trgovinski prerogativi, pomoć u hrani i ljudska prava).

Evropska unija je u ekonomskom, trgovinskom i monetarnom smislu postala velika svjetska sila. Ima onih koji EU opisuju kao ekonomskog diva, ali kao"političkog patuljka". To je pretjerivanje.

Ona ima značajan uticaj u Svjetskoj trgovinskoj organizaciji (STO) i specijalizovanim organizacijama Ujedinjenih nacija i na svjetskim samitima o životnoj sredini i razvoju.

Ipak, tačno je da zemlje članice i u diplomatskom i u političkom smislu treba da učine još mnogo toga da bi mogle jedinstveno da nastupaju u pitanjima kao što su mir i stabilnost, terorizam i Srednji istok, odnosi sa SAD i uloga Savjeta bezbjednosti UN.

Zemlje EU zadržavaju pun nacionalni suverenitet nad svojim oružanim snagama. Njihovi odbrambeni sistemi su čvrsto u rukama nacionalnih vlada, a jedine veze između njih stvaraju savezi, kao što je NATO.

Zajednička spoljna i bezbjednosna politika (CFSP) i Evropska bezbjedonosna i odbrambena politika (ESDP) - predviđene ugovorima iz Mastrihta (1992. godine), Amsterdama (1997. godine) i Nice (2001. godine) - definišu osnovne zadatke EU u oblasti odbrane.

EU je na toj osnovi stvorila svoj "drugi stub" - političku oblast u kojoj se o akcijama odlučuje međunarodnim dogovorom i u kome Komisija i Parlament imaju manju ulogu.

Odluke se donose konsenzusom, a svaka zemlja pojedinačno može da se uzdrži od glasanja.

Prošlo je više od pola vijeka od završetka hladnog rata - Rusija sad ima novo opredjeljenje i bivše komunističke zemlje pridružile su se NATO-u i EU skoro istovremeneno.

Evropski kontinent se ujedinjuje mirnim putem, a evropske zemlje zajednički se bore protiv međunarodnog kriminala, kao što je, na primjer, krijumčarenje ljudi i pranje novca.

Uvećana EU je uspostavila organizovan partnerski odnos sa svojim susjedima, od kojih neki nemaju izgleda da se pridruže EU- bar u srednjoročnoj perspektivi.

SAD prihvataju da se za vojne akcije, u koje ne žele da bude uključena Evropa, mogu da koriste određeni logistički kapaciteti NATO-a, kao što su obavještajni podaci, komunikacije, komandne i saobraćajne mogućnosti.

Napadi na Vašington i Njujork 11. septembra 2001. godine i bombardovanje Madrida 2004. godine i Londona 2005. godine, te terorističko nasilje koje je od tada pogodilo mnoge dijelove svijeta umnogome su promijenili stratešku situaciju.

Evropske zemlje ostvaruju tješnju saradnju u razmjeni informacija koje će pomoći da se izbjegnu takvi napadi. Pošto je borba protiv terorizma globalni prioritet, Evropa danas izlazi iz okvira svojih tradicionalnih saveza i sarađuje ne samo sa SAD već i sa mnogim drugim zemljama u svijetu u podršci demokratiji i ljudskim pravima.