Priredio: Nenad TADIĆ

BIJELJINA, 10. OKTOBRA (SRNA) - Uprkos tome što ispunjavaju uslove članstva, Island, Norveška, Švajcarska i Lihtenštajn nisu članice EU zato što je javno mnjenje u ovim zemljama trenutno protiv pristupanja.

Politička situacija u Bjelorusiji i strateški položaj Moldavije i dalje predstavlju problem. Jasno je da bi članstvo Rusije proizvelo neprihvatljiv disbalans u Evropskoj uniji, kako politički tako i geografski - smatra Fonten. Trenutno važeća pravila članstva, definisana Ugovorom iz Nice 2003. godine, određuju institucionalni okvir za Uniju od maksimalnih 27 članica. Prelazak preko ovog broja zahtijevao bi novi sporazum među vladama o odnosima između država članica u okviru institucija.

Sposobnost Unije da funkcioniše u skladu sa osnovnim principima Ugovora (vidi poglavlje 4: Kako funkcioniše EU) biće teže ukoliko bude više od 30 zemalja. Procedure odlučivanja bi morale da se temeljno preispitaju, kako bi se izbjegla opstrukcija i kako bi se EU omogućilo da zadrži sposobnost djelovanja.

Postoje zatim osjetljiva pitanja - kao što je upotreba zvaničnih jezika.

Članstvo Bugarske i Rumunije dovelo je broj zvaničnih jezika do cifre 23. Uvećanje EU ne smije da dovede do toga da obični ljudi pomisle da njihov nacionalni i regionalni identitet iščezava unutar standardizovane EU.

EU ima dvije paralelne politike za regulisanje svojih odnosa sa susjednim zemljama u zavisnosti od toga da li one jesu ili nisu na aktuelnoj listi potencijalnih kandidata.

Sporazumi o stabilizaciji i pridruživanju otvaraju mogućnost nekoj zemlji da postane kandidat za članstvo u EU na kraju procesa pregovaranja.

Prvi takvi sporazumi bili su sa Hrvatskom i Bivšom Jugoslovenskom Republikom Makedonijom (BJRM). Uslijedili su pregovori sa Albanijom. Ostali potencijalni kandidati u ovom kontekstu su BiH, Crna Gora i Srbija.

U skladu sa svojom politikom susjedstva EU ima sporazume o trgovini i saradnji sa zemljama koje nisu članice - zemljama u južnom Mediteranu i na južnom Kavkazu, kao i sa zemljama istočne Evrope, čiji budući odnosi sa Evropskom unijom ostaju nejasni.

Ministarski savjet EU, koji predstavlja zemlje članice, glavni je organ za donošenje odluka u EU. Kada se sastaje na nivou šefa država ili vlada, postaje Evropski savjet čija je uloga da EU daje političke smjernice u ključnim pitanjima.

Evropski parlament, koji predstavlja narod, dijeli zakonodavnu i budžetnu vlast sa Savjetom EU.

Evropska komisija, koja zastupa zajednički interes EU, predstavlja glavni izvršni organ. Ona ima pravo da predlaže zakone i stara se o ispravnom provođenju politika EU.

Evropska unija predstavlja više od konfederacije zemalja, ali nije federalna država. Ona je, u stvari, novi tip strukture koji ne potpada ni pod jednu tradicionalnu zakonsku kategoriju.

Njen politički sistem je istorijski jedinstven i neprestano se razvija već više od 50 godina - zaključuje Fonten.