Priredio: Nenad TADIĆ

BIJELJINA, 9. OKTOBRA (SRNA) - Politički oblik Evrope dramatično se promijenio kada je srušen Berlinski zid 1989 - to je dovelo do ujedinjenja Njemačke oktobra 1990. i dolaska demokratije u zemlje centralne i istočne Evrope pošto su se otcijepile od sovjetske kontrole - navodi Fonten.

U isto vrijeme, između zemalja članica bili su u toku pregovori o novom Ugovoru o EU, koji je usvojio Evropski savjet, u sastavu predsjednika i/ili premijera, u Mastrihtu decembra 1991. Taj ugovor je stupio na snagu 1. novembra 1993. Dajući nove oblasti međudržavne saradnje postojećim integrisanim strukturama Zajednice, Ugovorom je stvorena Evropska unija (EU).

Ovaj novi evropski dinamizam i promjenljiva geopolitička situacija kontinenta doveli su do toga da se još tri zemlje - Austrija, Finska i Švedska - priključe EU 1. januara 1995.

Do tada EU je išla krupnim koracima putem koji će dovesti do njenog najspektakularnijeg dostignuća - stvaranja jedinstvene valute. Evro je uveden za finansijske (negotovinske) transakcije 1999. dok su novčanice i metalni novac uvedeni tri godine kasnije u 12 zemalja evro zone.

Evro je sada, osim američkog dolara, glavna svjetska valuta za plaćanja i rezerve.

Evropljani se suočavaju sa globalizacijom. Nove tehnologije i sve veća upotreba interneta transformišu ekonomije, ali takođe donose socijalne i kulturne izazove.

Marta 2000. EU je usvojila "Lisabonsku strategiju", čiji je cilj modernizacija evropske ekonomije i njeno osposobljavanje da se takmiči na svjetskom tržištu sa drugim velikim igračima - kao što su SAD i nove industrijalizovane zemlje.

Lisabonska strategija podrazumijeva podsticanje inovacija i poslovnih investicija i prilagođovanje evropskog obrazovnog sistema potrebama informacionog društva.

Istovremeno, nezaposlenost i sve veći trškovi penzija povećavaju pritisak na državne ekonomije, što reforme čini još neophodnijim. Glasači sve glasnije traže od svojih vlada da nađu praktična rješenja za ove probleme.

Tek što je Evropska unija "porasla" na 15 članica, počele su pripreme za novo proširenje, do tada neviđenih razmjera. Sredinom 90-tih godina prošlog vijeka zemlje bivšeg sovjetskog bloka (Bugarska, Češka Republika, Mađarska, Poljska, Rumunija i Slovačka), tri baltičke zemlje koje su bile dio Sovjetskog Saveza (Estonija, Latvija i Litvanija), bivša jugoslovenska republika Slovenija i dvije mediteranske zemlje (Kipar i Malta) zakucale su na vrata EU.

EU je pozdravila ovu šansu da pomogne da se stabilzuje evropski kontinent i da se prošire dobrobiti evropske integracije na ove mlade demokratije.

Pregovori o budućem članstvu započeti su u decembru 1997.

Priširenje EU na 25 zemalja dogodilo se 1. maja 2004. kada je 10 od 12 kandidata primljeno u članstvo. Bugarska i Rumunija primljene su 1. januara 2007. - podsjeća Fonten.