Priredio: Nenad TADIĆ

BIJELJINA, 6. OKTOBRA (SRNA) - Paskal Fonten, profesor na Institutu političkih nauka u Parizu, stručnjak u oblasti EU i bivši univerzitetski predavač ističe u svom dokumentu "Zašto Evropska unija?" da je svrha EU da obezbijedi mir, prosperitet i stabilnost za sve narode država članica.

EU treba da prevaziđe podjele unutar evropskog kontinenta, da garantuje životnu bezbjednost svojim narodima; da promoviše uravnoteženi ekonomski i socijalni razvoj i da odgovori na izazove globalizacije i očuva raznovrsnost evropskih naroda. Zadatak Unije je da podrži vrijednosti koje su zajedničke svim evropskim narodima, kao što su održivi razvoj i zdravo prirodno okruženje, poštovanje ljudskih prava i socijalna tržišna ekonomija.

Prije nego što je postala stvarni politički cilj, ideja o ujedinjenoj Evropi bila je samo san filozofa i vizionara. Viktor Igo, na primjer, maštao je o miroljubivim SAD inspirisan humanističkim idealima. Taj san su razbila dva strašna rata, koja su opustošila kontinent u prvoj polovini 20. vijeka.

Ali, iz ruševina Drugog svetskog rata pojavila se nada nove vrste. Ljudi koji su se tokom rata odupirali totalitarizmu bili su odlučni da okončaju mržnju i suparništvo među narodima Evrope i izgrade trajni mir između nekadašnjih neprijatelja.

U periodu od 1945. do 1950. godine nekoliko hrabrih državnika, uključujući i Konrada Adenauera, Vinstona Čerčila, Alkida de Gasperija i Roberta Šumana, porihvatilo se zadatka da ubijede svoje narode da uđu u novu eru. U zapadnoj Evropi biće uspostavljene nove strukture, zasnovane na zajedničkim interesima i utemeljene u ugovorima koji će garantovati vladavinu prava i jednakost svih zemalja.

Robert Šuman (francuski ministar spoljnih poslova) preuzeo je ideju koju je prvobitno izložio Žan Mone i 9. maja 1950. godine predložio osnivanje Evropske zajednice za ugalj i čelik (ECSC). U zemljama koje su se nekada borile jedna protiv druge proizvodnja uglja i čelika biće objedinjena pod zajedničkom "Visokom upravom". Tako su na praktičan i izuzetno simboličan način sirovine za rat pretvorene u instrumente pomirenja i mira.

EU podsticala je njemačko ujedinjenje poslije pada Berlinskog zida 1989. Kada se 1991. godine raspala sovjetska imperija, bivše komunističke zemlje centralne i istočne Evrope, koje su decenijama živjele pod SSSR-om, odlučile su da je njihova budućnost u porodici demokratskih evropskih nacija - navodi Fonten .

Proces proširenja nastavlja se do današnjeg dana. Pregovori o ulasku započeti su sa Turskom i Hrvatskom u oktobru 2005, a još nekoliko balkanskih zemalja krenule su putem koji bi jednog dana mogao da dovede do članstva u EU.

Evropa u 21. vijeku i dalje mora da rješava probleme sigurnosti i bezbjednosti. EU mora da preduzme efikasnu akciju kako bi obezbijedila sigurnost svojih članica. Ona mora konstruktivno da radi s regionima neposredno izvan svojih granica - Balkanom, sjevernom Afrikom, Kavkazom i Bliskim istokom.

EU mora da zaštiti i svoje vojne i strateške interese saradnjom sa saveznicima - naročito saveznicima iz NATO-a - i razvojem suštinske evropske bezbjednosne i odbrambene politike.

Unutrašnja i spoljna bezbjednost dvije su strane iste medalje. Borba protiv terorizma i organizovanog kriminala zahtijeva da policijske snage svih zemalja EU moraju tijesno da sarađuju. Jedan od novih evropskih izazova jeste to da EU postane područje slobode, bezbjednosti i pravde u kojem svi imaju jednak pristup pravdi i uživaju jednaku zaštitu zakona.

Da bi to ostvarile, potrebno je da vlade zemalja EU ostvaruju neposredniju saradnju, a u tome aktivniju i značajniju ulogu moraju imati organi kao Evropol (Evropska policijska služba) i Evrodžast, koji promoviše saradnju između tužilaca, sudija i policijskih službenika u raznim zemljama EU.

(nastaviće se)